Grootseminarie Brugge / Potterierei 72 / B-8000 Brugge / tel 050 330362 / fax 050 330521
grootseminarie.brugge@kerknet.be
« vorige bladzijde | » Algemene Info & Inschrijven |
» Afdeling Theologie
» Download in pdf
»» Algemeen schema
» Inleiding in de filosofie (F1)
» Theodicea (F2)
» Geschiedenis van de filosofie - middeleeuwen(F3)
» Geschiedenis van de filosofie - 19de eeuw (F4)
» Inleiding in de bijbel (F5)
» Inleiding liturgie (F6)
» Psychologie - Persoonlijkheidspsychologie (F7)
» Psychologie - Godsdienstpsychologie (F8)
» Antropologie (F9)
» Kosmologie (F10)
» Epistemologie (F11)
» Literatuur en levensbeschouwing (F12)
» Wereldgodsdiensten
» - Inleiding (F13)
» - Islam (F14)
» Wetenschappen (F15)
» Kunstgeschiedenis (F16)
» Lesrooster
Het eerste deel van deze cursus wil ons in de filosofie inleiden. Filosofie is helemaal in.
Getuige daarvan zijn de talrijke 'filosofische' boeken en cursussen. Maar wat is filosofie?
Met wat laat filosofie zich in? Wat mag je van filosofie verwachten?
We pogen deze vragen te beantwoorden.
Het tweede deel wil een filosofisch nadenken zijn over geloof, atheïsme en theïsme.
Na een benadering van het fenomeen 'geloven in', proberen we het atheïsme te omschrijven. Waarom gelooft iemand niet in God? Wat is de waarde van zo'n houding? Wat zijn de leemtes? Daarna benaderen we de theïstische houding.
Wat betekent het te geloven in een levensnabije God?
Tenslotte wordt de vraag gesteld of je als gelovige wel kunt filosoferen.
Theodicea (Grieks voor Theos: God en dikè: rechtvaardiging) is de filosofische godsleer. In de lijn van en volgend op de metafysica is het onderwerp van deze cursus de wijsgerige studie van het bestaan van God, zijn Zijn, eigenschappen en activiteiten naar buiten.
Deel 1 gaat in op de vragen van de klassieke wijsgerige godsleer. Bestaat God? Wat is zijn wezen, welke attributen moet men Hem toekennen? Kan de menselijke rede dit aantonen, doorgronden of uitklaren? Zijn goddelijke almachtig en voorzienigheid verzoenbaar met de vrijheid van de mens en de realiteit van het kwaad?
In deel 2 worden de kritieken op de Theodicea besproken van een aantal markante filosofische stromingen en auteurs uit de moderne en hedendaagse wijsbegeerte. Het betreft hier o.m. Kant en de bewustzijnsfilosofie, de leer van Feuerbach en van het marxisme, de taalfilosofie en het wijsgerige atheïsme in de fenomenologie en het existentialisme.
De westerse filosofie kent een traditie van ruim 25 eeuwen. Doorheen de geschiedenis hebben filosofen antwoorden gezocht op fundamentele vragen. Deze antwoorden van toen bepalen het filosofische discours van nu. In een cursus geschiedenis van de filosofie wordt het filosofisch bezig zijn binnen een bepaalde periode in de geschiedenis belicht.
Dit semester behandelen we de 'Middeleeuwen'. In de middeleeuwse filosofie staat de verhouding tussen het denken van de Oudheid en het christelijk geloven centraal. Dit wordt ook een belangrijk thema doorheen de cursus.
Een eerste hoofdstuk staat even stil bij de kerkvaders.
Daarna worden het denken van een aantal belangrijke middeleeuwse filosofen belicht: Boëthius, Johannes Scotus Eriugena, Abelardus, Bonaventura, Thomas van Aquino, Seger van Brabant en Willem van Ockham.
Van al deze filosofen worden de belangrijkste thema's uit het denken voorgesteld.
In de lijn van I. Kant, de invloedrijkste denker van de 18de eeuw, komt in de 19de eeuw voornamelijk in Duitsland één van de belangrijkste stromingen van het moderne denker op gang: het idealisme (met figuren als Fichte, Hegel en Schelling).
In de cursus wordt vooral aan Hegel veel aandacht besteed. De reactie daarop komt van de zogenaamde links-hegelianen, voornamelijk van Feuerbach en Marx. Ook zij komen uitgebreid aan bod.
Een heel aparte figuur is Schopenhauer, die tot op vandaag heel veel invloed heeft.
Uiteraard krijgt ook de geniaalste religieuze denker van de 19de eeuw veel aandacht:
S. Kierkegaard. Het ligt vooral in de bedoeling te laten zien hoe de 19de eeuw de irrationele dimensies van het bestaan weer onder de aandacht brengt.
Ook Nietzsche en Freud zijn op dat vlak van cruciaal belang, maar die komen in andere cursussen aan bod
De cursus inleiding tot het O.T. is de ene helft van de tweeluik. Het andere deel betreft de inleiding in het N.T..
De geschiedenis van het bijbelse volk wordt basiskennis. Dat wordt de achtergrond voor de wordinggeschiedenis van het O.T..
We staan stil bij de vragen: wie schreef een bepaald boek? Waar? voor wie en in welke tijd? Vaak heeft het antwoord meerdere lagen, omdat de boeken verschillende redactielagen hebben. Dat fenomeen bekijken we nader samen met de grote lijnen van de ontwikkeling van het exegetisch of bijbels onderzoek. Tenslotte interesseert ons de vraag hoe we dat woord van mensen toch op of zelfs op de eerste plaats 'Gods Woord' kunnen noemen, een woord om van te leven.
De cursus 'inleiding liturgie' omvat een eerste kennismakeing met de systematische reflectie op 'liturgie' en bestaat uit twee delen.
Eerst wordt ingegaan op de vraag 'wat is liturgie?'
Deze kwestie omvat een aantal deelaspecten zoals liturgie als eredienst, liturgie en leven, symbolen en hun zeggingskracht, rituelen en hun kenmerken, basiswoorden als 'vieren' en 'gedenken' en tenslotte de sacramenten en het kerkelijke jaar. A.d.h.v. een lexicon worden de studenten vertrouwd gemaakt met de voornaamste termen uit de liturgie.
In een tweede deel gaan we in op de liturgie van de Goede Week. We bespreken elke dienst van de Heilige Week. We gaan na wat er gebeurt op het praktische vlak maar we besteden vooral aandacht aan de betekenis van de verschillende onderdelen en hun onderlinge samenhang. De bedoeling is enerzijds dat de studenten de algemene kennis uit het eerste deel concreet kunnen maken. Maar anderzijds vooral dat zij tot een beter begrip en beleving komen van de centrale week in het leven van een christen.
Aanbevolen literatuur: K. JOOSSE, Wat is liturgie? Achtergronden van de christelijke eredienst, Baarn, 1994; G. KARDINAAL DANNEELS, De liturgie van lijden, dood en opstanding. De viering van de heilige week,
s.d., s.l.; J. LAMBERTS, Liturgie in 1000 woorden, Heeswijk, 1999.
De inleiding geeft een overzicht van de verschillende invalshoeken van waaruit de persoonlijkheid kan bestudeerd worden.
In de cursus gaat veel aandacht naar de klassieke psychoanalytische benadering van Freud. Ook de inzichten van Jung en Adler komen aan bod.
Vervolgens worden de uitgangspunten van de humanistische persoonlijkheidtheorieën van Maslow en Rogers toegelicht.
De theorieën over conditionering en sociaal leren als basis van de persoonlijkheid en de vermeldingen van enkele actuele trends
in het persoonlijkheidsonderzoek sluiten de cursus af.
Vooreerst worden enkele begrippen verduidelijk en wordt het onderscheid tussen religie en psychologie onderstreept. Het eerste hoofdstuk handelt over psychoanalyse en religie. Vervolgens worden de religieuze ervaring en de religieuze attitudes vanuit enkele psychologische invalshoeken bestudeerd. Tenslotte komt geloof en ongeloof en de relatie met de ouderlijke symboliek en hechting aan bod. De cursus eindigt met een ontwerp van een godsdienstpsychologisch ontwikkelingsmodel.
In deze syllabus geven we enkele grote lijnen inzake een deelgebied van de filosofie, de wijsgerige antropologie of het filosofisch nadenken
over het wezen van de mens. Wat is specifiek menselijk? Waartoe is de mens in staat? Wat is de zin van zijn bestaan?
In een eerste gedeelte geven we een historisch overzicht van diverse mensopvattingen: het oorspronkelijk (bijbels) eenheidsdenken, de dualistische stromingen en het hedendaagse mensbeeld.
In samenspraak met filosofen als J.P. Sartre, M. Heidegger, G. Marcel en E. Levinas behandelen we in een tweede gedeelte diepere wortels van de filosofische problematiek: wie is de ander voor mij, wat is de betekenis van de menselijke vrijheid, de dood en het voortbestaan?
De cursus wil een inleiding zijn, een aanzet tot persoonlijke reflectie over het mens-zijn.
In deze cursus wordt een overzicht gegeven van hoe verschillende filosofen in de loop der tijden een visie ontwikkelden op het heelal en de samenstelling van de kosmos. Voorafgaandelijk is er een beschouwing rond het begrip 'natuurfilosofie'. Er wordt stilgestaan bij het mythisch en het Bijbels wereldbeeld.
Figuren die verder aan bod komen zijn: Aristoteles, Ptolemeus, Descartes, Copernicus, Kepler, Newton en Darwin.
Epistemologie (of kenleer) is de filosofische discipline die het menselijk kennen wil bestuderen. In deze cursus staan we eerst stil bij vragen als 'wat is kennen?' en 'is kennis mogelijk?' Daarna behandelen drie grote problemen van de kenleer.
Een eerste probleem is de waarheidswaarde van onze kennis. Wat is waarheid? Wanneer is een uitspraak waar?
Het werkelijkheidsprobleem is een tweede probleemgebied. Wat is de werkelijkheid? Is ze voor ons denken en spreken toegankelijk? Bestaat er een werkelijkheid los van mijn denken en spreken?
Hoe kom ik tot zekere, vaststaande kennis? Op deze derde grote vraag hebben in de filosofische traditie het empirisme, het rationalisme en Kant een antwoord gezocht.
Voor vele lezers en ook voor een groot aantal auteurs is Fjodor Dostojevski (1821-1881) een reus in de wereldliteratuur. Zijn romanpersonages worstelen met de eeuwige vragen: vrijheid en lot, goedheid en lijden, schuld en vergeving, liefde en vervreemding, schijn en zijn, mens en God.
We kunnen hem lezen als vertolker van de spanning in de 19de eeuw tussen moderniteit en traditie, maar ook vandaag zoeken mensen wat de goede richting is voor persoon en samenleving: individualisme of verbondenheid met volk en godsdienst?
Hoofdbrok van de cursus is de lectuur van de roman Misdaad en straf (1866). Als een van de sleutels tot interpretatie situeren we Dostojevski's leven en werk in de Russische geschiedenis en literatuur. We bekijken hem ook door de bril van de psychologie. De kennismaking met tragische personages uit het theater van William Shakespeare (o.a. Hamlet) verruimt ons perspectief.
Het fenomeen godsdienst of religie wordt in deze cursus algemeen bestudeerd. Dit gebeurt vanuit verschillende invalshoeken. Na een inleiding over het fenomeen religie en het bestuderen ervan, gaat de cursus dieper in op de "homo religiosus". Daarna gaat de aandacht naar het eigen religieuze taalspel. De religieuze ervaring komt aan bod in het hoofdstuk over de beleving van het goddelijke. Een ander hoofdstuk behandelt de verschillende manieren om de godsdiensten onder te verdelen. Enkele fundamentele beschouwingen rond de interreligieuze dialoog ronden deze cursus af.
Deze cursus beoogt een kennismaking met de islam als wereldgodsdienst. Na de kennismaking met de profeet Mohammed en zijn opvolgers en de verspreiding van de islam, wordt stil gestaan bij de belangrijkste geloofselementen van het islamitische geloof. Hierin worden de vijf geloofselementen besproken: het geloof in één God, in de engelen, in de heilige boeken, in de gezanten en de profeet en in het laatste oordeel. Daarna komt een kennismaking met de koran aan bod, met aandacht voor de koraninterpretatie. Bij de levenswijze van de moslims heeft de cursus aandacht voor de vijf zuilen van de islam als voor de islamitische wet. De cursus sluit af met de bespreking van een aantal islamitische feesten.
Deze cursus wetenschappen beperkt zich tot een verkenning doorheen de menselijke biologie.
Wat is de zin van de biologie in de opleiding? Studie van de biologie is geen neutrale wetenschappelijke activiteit. De biologie doet ons vragen stellen over de plaats van de mens in de natuur, de waarden, het bewustzijn, de schoonheid, ethische vragen en zoveel meer.
Het accent van deze cursus ligt op de menselijke erfelijkheid: de genetica.
Volgende onderwerpen worden besproken: de embryonale ontwikkeling, monogene of Mendeliaanse overerving, multifactoriële overerving, mutaties en erfelijke afwijkingen en als laatste de moleculaire genetica met de recente ontwikkelingen van de DNA technologie bv. de stamceltherapie.
Omdat de studie van de genetica wel enig kennis en inzicht veronderstelt van de Eucaryote cel (menselijke cel), de celfuncties en de biologische moleculen starten we de cursus wetenschappen met een basis celbiologie.
Tijdens de lessen worden ook een aantal wetenschappelijke teksten gelezen en besproken.
Vorig jaar werd vooral aandacht besteed aan het levensverhaal van Maria in de iconografie. Deze lessen gaan daarmee verder, namelijk de diverse manier van voorstelling van O.-L.-Vrouw door de eeuwen heen.
In het tweede deel zullen we aandacht hebben voor de grafkunst, met vooral het bestuderen van de iconografie en de symboliek van de graven door de eeuwen heen.
Grootseminarie Brugge / Potterierei 72 / B-8000 Brugge / tel 050 330362 / fax 050 330521
grootseminarie.brugge@kerknet.be